Belen ilçesi coğrafi mekan olarak tarihi olayların yaşandığı bir geçit olması yanında ismi itibariyle de tarihi eskiye dayanmaktadır. Belen'in adı Osmanlı döneminden önce Emeviler döneminde çeşitli adlarla anılmıştır.

 

Stratejisinin önemi sebebiyle Emeviler dönemiyle birlikte Belen’e Bâb-ı İskenderun Mezik Bakras gibi sanlar yanında Osmanlı dönemiyle birlikte bölgenin adı Beylan şeklinde söylenmeye başlanmıştır. Belen'in ismi açısından daha güvenilir ve resmi belge olan Salnamelerde ise Belen'e Beylan isminin verilmesi çok açık ve net şekilde anlatılmaktadır. Vilayet Salnamelerinde Belen'e Beylan ismi verilmeden önce bu bölgeye verilen isim ise Derbend-i Cebel-i Bakras maa İskenderun'dur. Bölgeye daha sonra aileler yerleştirilmiş ve isim olarak da Ayne't-tell (Tepecik Tımarı) adı verilmiştir.

Bölgenin isminin Beylan veya Bilan şeklinde resmi kayıtlara geçmesi ve söylenmeye başlanması yine vilayet salnamelerinde mevcuttur. Salnamelerde verilen bilgilerden hareketle Belen kelimesinin kökünü Beyi kelimesinden türetildiğini söyleyebiliriz. Belen kelimesinin kökeni, anlamı hakkında kaynaklardaki bilgilerden hareketle Beylan isminin Türkçe bir kelime olduğunu ve manasının İki dağ arası bir mahal olduğunu söyleyebiliriz. Tarihi süreç içerisinde bir çok ad ve san ile anılan bu bölgeye Beylan isminin verilmesi Osmanlı döneminde gerçekleşmiştir ve tarihi de 1217 hicri tarihidir. Belen ismi aslımda Türklerin Orta Asya'dan getirdiği bir kültür mirasıdır ve bugün Türk dünyasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Türkiye'de Ege bölgesinde bu isimle anılan bölgelere rastlamak mümkündür. Yine Balkanlarda Belen ismi coğrafi ad olarak kullanılmaktadır bu bilgilere seyahatnamelerde rastlamak mümkündür.        Hicri 1217 tarihiyle Beylan Osmanlı devleti tarafından bölgeye verilen bu isim zamanla dildeki aşınmalar neticesinde bugün Belen şekline gelmiştir.